Ársskýrsla Vegagerðarinnar 2024
Á árinu lagði Vegagerðin áherslu á að vekja
ráðafólk til vitundar um uppsafnaða viðhaldsskuld samgöngukerfisins. Í mörg ár hefur viðhald þjóðvega verið vanfjármagnað sem hefur orsakað slæmt ástand á burðarlögum og slitlögum víða um land.
Ársskýrsla Vegagerðarinnar 2024
Formáli forstjóra
Árið 2024 var að venju viðburðaríkt í starfsemi Vegagerðarinnar. Það einkenndist sér í lagi af jarðhræringum á Reykjanesskaga enda gaus sjö sinnum á Sundhnúkagígaröðinni á þessu eina ári. Verkefni tengd eldgosunum voru æði mörg og sneru meðal annars að viðgerðum á vegum, kortlagningu sprungna á svæðinu og aðkomu að skipulagi við byggingu varnargarða. Vegagerðin varð á stuttum tíma að þróa aðferð við að leggja vegi yfir nýrunnið hraun en alls rann hraun þrisvar sinnum yfir Grindavíkurveg, í febrúar, í júní og í nóvember.
Náttúran minnti á sig á fleiri vegu og tilfinning margra að veðurskilyrði séu að verða mun öfgafyllri en áður. Í lok júlí varð hlaup í ánni Skálm, vatn flæddi yfir brúna og veginn á um kílómetra kafla svo loka þurfi Hringveginum í rúman sólarhring. Í nóvember féll stór aurskriða úr Eyrarhlíð á Hnífs-dalsveg eftir mikið vatnsveður. Þá gerði úrhellisrigningu undir Eyjafjöllum í desember svo flæddi yfir Hringveginn.
Vaxandi umferð einkenndi árið 2024 eins og undanfarin ár. Árið varð að metári hvað umferð varðar, en umferðin jókst um tæp 2% frá árinu áður og heildarakstur á þjóðvegum nam 3.236 milljónum kílómetra. Mesta umferðin var sem fyrr á höfuðborgarsvæðinu og á Suðurlandi en um 67% allrar um-ferðar er á því svæði.
Vegagerðin annast viðhald á vegum á vegakerfi landsins sem telur um 13 þúsund km. Vaxandi umferðarálag, rysjótt veðurfar, aldur vegakerfisins ásamt ónægu fjármagni til viðhalds hefur orðið til þess að ástand þjóðvegakerfisins fer síversnandi. Viðhald vega verður æ þyngra eftir því sem innviðaskuldin sem safnast hefur upp á undanförnum árum verður viðameiri. Umræða um ástand vegakerfisins og innviðaskuldina var áberandi á árinu. Vegagerðin fagnaði því samtali enda brýnt að vekja ráðamenn til vitundar um ástandið.
Margt annað bar á góma á árinu. Mikilvægar fram-farir urðu í umferðaröryggi þegar tekið var í gagnið sjálfvirkt meðalhraðaeftirlit í Hvalfjarðargöngum og til stendur að koma slíku eftirliti fyrir víðar. Öryggi starfsfólks sem vinnur á vegum úti er Vegagerðinni mikið áhyggjuefni. Oft hafa skapast hættulegar aðstæður þegar ökumenn aka óvarlega gegnum framkvæmdasvæði. Vegagerðin stóð árið 2024 fyrir vitund-arátaki í samstarfi við fleiri aðila um öryggi á framkvæmda-svæðum undir merkjunum „Aktu varlega, mamma og pabbi vinna hér“. Sjálfbærni hefur fengið aukinn sess hjá Vegagerðinni. Á árinu var kynntur til leiks LOKI, nýr kolefnisreiknir, sem gerir mögulegt að meta kolefnisspor framkvæmda á einfaldan og samræmdan hátt.
Rannsóknaráðstefna Vegagerðarinnar var haldin með metþátttöku og markaði jafnframt 60 ára afmæli rannsóknar-starfs og 30 ára afmæli rannsóknasjóðs stofnunarinnar. Annarra stórra tímamóta var minnst á árinu þegar haldið var upp á 50 ára afmæli Hringvegarins með hátíðahöldum á Skeiðarárbrú og í Öræfum.
Þá var nokkur áfangi þegar ný umferðarmerkjareglugerð tók gildi og leysti af hólmi eldri reglugerð sem var tæplega 30 ára gömul.
Á árinu var opnaður nýr vefur Vegagerðarinnar, vega-gerdin.is. Hann er þriðja púslið í þríþættri veflausn Vega-gerðarinnar sem samanstendur af sjolag.is, umferdin.is og vegagerdin.is.
Í lok árs fögnuðum við því að undirritaður var verksamn-ingur um byggingu nýrrar brúar yfir Ölfusá, sem verður eitt stærsta verkefni Vegagerðarinnar á næstu árum.