PDF · Útgáfa NR-1800-638 — 2026

Kort­lagn­ing á mögu­legum skrið­flöt­um í berhlaupa­seti í Almenn­ingum á Trölla­skaga með TDR aðferð

Berghlaupið í Tjarnardölum, í Almenningum, yst í Skagafirði, á mið-Norðurlandi, er hluti af víðfeðmu berghlaupasvæði sem nær um 4 km frá bænum Hrauni í suðri, norður að Almenningsnöf. Berghlaupið hefur sýnt merki um miklar færslur frá því að vegur var lagður þvert yfir það árið 1968. Næstum ár hvert verða alvarlegar skemmdir á veginum sem valda oft hættulegum aðstæðum. Þessar skemmdir birtast sem stórar sprungur sem myndast í vegstæðinu. Árið 1977 hófu Vegagerðin að fylgjast með hreyfingum og frá 2003 hafa ítarlegar rannsóknir verið gerðar til að leita að orsökum þeirra.

Frambrún berghlaupsins í Tjarnardölum sem er allt að 60 metra há sýnir greinileg merki um mikið strandrof. Athuganir hafa sýnt að berghlaupið hvílir að hluta til á fínkornóttum setlögum (silti/fínum sandi) sem liggur ofaná jökulruðningi og jökulrákuðum berggrunni. Grunnvatn sem flæðir í gegnum berghlaupaefnið stoppar að mestu á þessu fínkornótta seti og rennur eftir lagmótum þessara tveggja laga. Vísbendingar eru um að megin hreyfing berghlaupsins eigi sér stað á þessum lagmótum, sem nemur að meðaltali um 70-80 cm á ári á Skógarsvæðinu.

Á árinu 2018 var 43 m djúp hola boruð á Skógarsvæðinu. Coaxial kapli var komið fyrir í holunni til að mæla aflögun í henni með svokallaðri TDR (TimeDomain Reflectometry) aðferð.