PDF · Útgáfa NR-1800-1074 — mars 2026Áhrif vega á útbreiðslu flóða
Verkefnið felst í því að skoða hvaða áhrif vegakerfið hefur á útbreiðslu vatnsflóða í Hvítá. Flóinn er mjög viðkvæmur fyrir flóðum og minniháttar breyting eins og uppbygging vegar getur haft mikil áhrif á útbreiðslu flóða. Hvíta, og síðar Ölfusá, er þekkt flóðaá og hefur útbreiðsla þeirra verið m.a. niður í Flóann. Í upphafi 20. aldar var gerð áveita með miklu skurðakerfi. Það skurðakerfi sem finna má í Flóanum í dag er að uppistöðu skurðir úr gömlu flóaáveitunni. Vegir hafa byggst upp og eru orðnir að hindrunum í náttúrulegri framrás flóða um Flóann. Við vinnu þessa verkefnis var öllum tiltækum gögnum safnað saman um flóð í Hvítá. Landmælingar voru gerðar á helstu vegum og heimreiðum ásamt því að ræsi og skurðir voru innmældir. Flóðagreining var gerð með HEC-RAS og hermir 200 m3/s flóð niður frá þekktum flóðafarvegum.
Niðurstöður sýna að uppbygging vega í Flóanum hefur haft töluverð áhrif á útbreiðslu flóða. Almennt hægir vegakerfið á útbreiðslu flóðavatns og beinir því í ríkara mæli til suðurs í stað sinnar náttúrulegu leiðar til suðvesturs. Oddgeirshólavegur beinir miklu vatni til suðurs. Suðurlandsvegurinn er talsverð fyrirstaða en Langholtsvegurinn og heimreiðar að bæjum eru minni fyrirstaða. Mikill munur er á útbreiðsluhraða flóðvatns með og án vega, sérstaklega í Sortanum. Útbreiðsla flóðavatns er einnig mun norðar án vega og virðist flóðavatn leita aftur í Hvítá. Skurðakerfið hefur mikil áhrif á útbreiðslu flóðavatns, þeir skurðir sem ekki koma vel fram í landlíkaninu geta því haft áhrif á niðurstöðurnar.
