19. ágúst 2026

Eitt sumar varð að fjöru­tíu árum

„Brúarvinna var eiginlega hluti af uppeldinu, faðir minn og eldri bróðir voru líka í brúarvinnu á sínum yngri árum,“ segir Sveinn sem vann sex sumur við 15 brýr í Skagafirði, Eyjafirði, Þingeyjarsýslum og allt austur í Bakkafjörð.

Brúarvinnan var mikil og skemmtileg upplifun. „Fyrsta sumarið var ég yngstur, en þarna voru nokkrir strákar á aldrinum 15 til 17 ára. Allt voru þetta ungir menn og elstur í hópnum var smiðurinn sem var 22 ára,“ segir Sveinn en bætir við að verkstjórinn hafi þó verið maður um sextugt. Vinnutíminn var talsvert lengri en í dag enda unnið frá sjö til sjö.

Aðbúnaðurinn var öðruvísi en menn eiga að venjast í dag og allur fremur frumstæður. „Fyrstu sumrin var ekkert klósett, bara kamar. Þá þvoði maður sér í læk með vaskafati og fékk heitt vatn frá ráðskonunni til að þvo sér ef maður vildi,“ segir Sveinn sem líkaði vel enda starfaði hann við brúarsmíðina sex sumur.

„Fyrsta sumarið bjuggum við í skúrum en þeir voru fáir svo næstu sumur svaf ég í tjaldi sem mér fannst reyndar betra. Þetta var timburpallur sem tjaldað var yfir með þykkum segltjöldum og með rúmum,“ lýsir Sveinn en tveir og tveir voru saman í tjaldi. Sveinn segir að þeim hafi sjaldan orðið kalt enda höfðu þeir svokallaðan Aladdínofn í tjaldinu til hitunar. „Hins vegar gat verið hættulegt að hafa kveikt á honum yfir nóttina. Einhvern tímann höfðu einhverjir farið í bæinn um kvöldið. Þegar þeir komu til baka um nóttina vaknaði ég og sá að mikið sót var í tjaldinu og kallaði: „Það er allt svart hérna.“ Þá höfðum við sofnað frá ofninum og hann hafði sótað allt. Tjaldið var allt svart að innan. Við stukkum upp og hentum ofninum út. Það þurfti að þrífa allt, tjaldið og dótið í því,“ segir Sveinn. Þeir félagar voru líka sótugir upp fyrir haus og var því tilefni til ferðar um kvöldið í Grjótagjá í Mývatnssveit. „Það voru enda engar sturtur þarna og því engin leið að þrífa sig almennilega.“

Vosbúðin vakti skólalöngun

Sveinn er borgarbarn, fæddur og upp alinn í Hlíðarhverfi í Reykjavík, þar sem leiksvæðið var Öskjuhlíðin og móarnir þar sem Kringlan stendur í dag. Hann er því eðlilega Valsari. Hann á þó sterk ættartengsl norður í land þar sem móðir hans er fædd á Siglufirði og faðir hans úr sveit við Akureyri. Þau hjónin fluttu í bæinn þar sem hann starfaði hjá Loftleiðum og hún á talsíma hjá Landssímanum.

Sveinn tók landspróf frá Vörðuskóla og síðar stúdentspróf frá Menntaskólanum við Hamrahlíð árið 1978. Sveinn var óviss um framtíðina eftir stúdent. „Ég skráði mig í matvælafræði í Háskóla Íslands. Eftir tíu daga háskólanám fann ég að þetta var ekkert fyrir mig,“ segir hann. Sveinn fór því að vinna hjá byggingarverktaka. „Ég vann meira og minna úti á Granda um veturinn þar sem veðrið var oft vindasamt og kalt. Þessir köldu dagar í vinnunni ýttu á mig að fara í frekara nám fyrr en ella,“ segir hann og glottir.

Sveinn ákvað þá að sækja um í Tækniskólanum þar sem hann hafði ágæta grunnþekkingu eftir öll sumrin í brúarvinnuni. „Námið var mjög skemmtilegt og allt öðruvísi og líflegra en háskólaumhverfið. Þarna var mun meira samvinnuumhverfi sem hentaði mér betur. Þar vann fólk saman að verkefnum, deildi glósum og hjálpaðist að. Þennan sama anda upplifði ég seinna hjá Vegagerðinni. Ef mann vantaði upplýsingar hringdi maður bara í einhvern og spurði og allir voru tilbúnir að hjálpa,“ lýsir Sveinn sem útskrifaðist sem tæknifræðingur árið 1982.

Góðar móttökur fyrir austan

Árferðið var erfitt í byrjun níunda áratugarins og ekki gott að finna vinnu. Sveinn hafði unnið lokaverkefni sitt um rekstur og einingaframleiðslu í BÓ Trésmiðju í Hafnarfirði. Þar gat hann fengið vinnu en sá ekki fyrir sér framtíð þar. Því vann hann áfram hjá byggingarfyrirtæki fram á vorið.

„Ég frétti svo að möguleiki væri á að fá vinnu hjá Vegagerðinni og var bent á að tala við Jón Birgi sem var yfirmaður umdæmanna eins og svæðin voru kölluð þá hjá Vegagerðinni. Hann sagði að jú, það væri möguleiki á vinnu, en aðeins á Reyðarfirði austur á landi. Hann hringdi þá í Einar Þorvarðarson umdæmisverkfræðing fyrir austan. Einar spurði m.a. hvort ég væri fjölskyldumaður og ég sagði að svo væri ekki. Þá taldi hann að það yrði ekkert mál með húsnæðið svona í fyrstu,“ segir Sveinn glettinn en fyrsta sumarið bjó hann í skúr á lóðinni hjá Vegagerðinni á Reyðarfirði. Hann viðurkennir að eftir viðtalið hafi hann farið heim til að skoða betur á landakorti hvar hann væri að fara að vinna.

Upphafleg hugmynd Sveins var að vinna fyrir austan fram á haustið. „Ég ákvað svo að prófa að vera yfir veturinn og sjá hvernig það spilaðist. Ég þekkti það að vera að heiman á sumrin en hafði aldrei prófað að búa annars staðar en í Reykjavík á veturna og því fannst mér þetta ákveðin áskorun.“

Sveinn segir að mjög vel hafi verið tekið á móti honum fyrir austan. „Ég kom þarna óreyndur og þekkti lítið til, bæði landfræðilega og faglega. En samstarfsmenn mínir tóku mér sem jafningja og allir voru boðnir og búnir að koma manni inn í starfið og samfélagið, sem skipti miklu máli.“ Þetta spilaði stóran þátt í því að Sveinn ílengdist fyrir austan en mestu skipti þegar hann kynntist eiginkonu sinni, Láru Ingvarsdóttur, vorið 1984. Þá var ekki aftur snúið. „Lára er ein af ellefu systkinum og ég gekk því inn í mjög stóra og rótgróna fjölskyldu hér á Reyðarfirði sem auðveldaði mér mjög að komast inn í samfélagið.“

Verkefnin hjá Vegagerðinni á Austfjörðum voru mjög fjölbreytt. „Á þessum tíma var verið að byrja að koma bundnu slitlagi á vegi sem var mikil bylting. Þá sinnti ég líka undirbúningi verka, mælingum, hönnun, útboðum á verkum og eftirliti með framkvæmdum,“ segir Sveinn og útskýrir að í byrjun níunda áratugarins hafi hönnun og framkvæmd ekki verið aðskilin í Austurlandsumdæmi og því sami aðili sem sinnti báðu. „Maður undirbjó og hannaði verkið, var í samskiptum við landeigindur og sveitarfélög og sá síðan líka um framkvæmdina og eftirlitið,“ segir Sveinn og fannst mjög gefandi að geta fylgt verkefnum eftir frá upphafi til enda. Einnig var Vegagerðin með eigin vinnuflokka í fyrstu og Sveinn kynntist þeirru miklu verkreynslu sem þar var.

„Þetta var mjög góður skóli,“ segir Sveinn sem lærði margt af samstarfsmönnum sínum og allir voru boðnir og búnir að leiðbeina honum. „Til gamans má nefna að Hilmar Finnsson samstarfsmaður og mikill vinur til áratuga bauð mig velkominn í 30 ára stríðið á fyrstu vikunum hjá Vegagerðinni.“

Í kringum 1989 voru hönnun og framkvæmd aðskilin og Sveinn sá um undirbúning og hönnun verka fyrir allt svæðið meðan aðrir sáu um framkvæmdir. „Það var fínt enda voru mjög mörg verkefni í gangi.“

Við skipulagsbreytingu hjá Vegagerðinni 2004 voru umdæmin Norðurland eystra og Austurland sameinuð í Norðaustursvæði. Sveinn var þá deildarstjóri viðhalds og þjónustu á svæðinu frá Siglufirði austur um og suður á Skeiðarársand.

Sveinn varð svæðisstjóri Austursvæðis árið 2013. Það var mikil breyting. „Á þessum tíma urðu mikil kynslóðaskipti og maður sá á eftir mörgum sem höfðu unnið með manni í fjöldamörg ár. Með tilkomu stóriðju og fiskeldis á svæðinu hefur Vegagerðinni ekki gengið vel að fá fólk til starfa hér fyrir austan og þá sérstaklega hæft tæknimenntað fólk. Það hefur gert tilveruna flóknari en ella,“ útskýrir Sveinn.

Eftirminnileg verkefni

Sveinn segir mörg verkefni standa upp úr á ferlinum og forréttindi að fá að taka þátt í þeim. „Fyrstu árin voru mjög fjölbreytt. Fyrirvarinn á verkefnum var oft stuttur, samgönguáætlun var afgreidd á vorin og þá þurfti stundum að fara strax í mælingar og útboð á verkum með stuttum fyrirvara.“ Breytingar með tilkomu bundinna slitlaga eru Sveini einnig minnisstæðar. „Þá voru lagðar einbreiðar klæðingar á vegkafla víða á Austurlandi, Austfjörðum, Mýrum og Öræfum. Það þótti meira en nóg enda umferðin lítil og vöruflutningar voru að mestu á sjó ólíkt því sem er í dag. Þegar maður keyrði suðurleiðina frá Reyðarfirði til Reykjavíkur á veturna mætti maður kannski einum og einum bíl á löngum köflum að Vík.“

Sveinn nefnir einnig gerð bráðabirgðavegar og -brúa á Skeiðarársandi eftir jökulhlaupið í nóvember 1996, en viðgerðin tók aðeins 20 daga. „Hringvegurinn rofnaði þá á löngum köflum, brú á Gígju fór og Skeiðarárbrú skemmdist mikið. Eftir bráðabirðaviðgerðina hófst undirbúningur að endurbyggingu mannvirkjanna og verkin boðin út. Vinnuflokkur Vegagerðarinnar sá hins vegar um viðgerð á brúnni á Skeiðará.“

Sveinn minntist einnig undirbúnings Fáskrúðsfjarðarganga og Almannaskarðsganga svo og framkvæmda Norðfjarðarganga og undirbúnings Fjarðarheiðarganga.

Vegur um Hellisheiði eystri er annað minnisstætt verkefni í huga Sveins frá árunum um 1990. „Þá var verið að ákveða hvort hægt væri að leggja heilsársveg um Búr norðan Hellisheiðar eða gera jarðgöng milli Héraðs og Vopnafjarðar. Vegagerðin fór í eftirminnilega ferð með þingmönnum og sveitarstjórnarmönnum til að skoða aðstæður á svæðinu. Sú ferð var kölluð „jarðarförin“ því ákveðið var að ekki væri gerlegt að leggja heilsársveg milli Vopnafjarðar og Héraðs um Búr vegna umhverfisáhrifa og kostnaðar. Ákveðið var síðan að leggja nýjan veg, einn brattasta og hæsta fjallveg landsins upp í um 665 m hæð yfir sjávarmáli, sem gera mátti ráð fyrir að væri opinn frá vori fram á haust. Í framtíðinni yrði svo stefnt að jarðgöngum,“ lýsir Sveinn en þau jarðgöng eru þó ekki í sjónmáli enn.

Næst nefnir Sveinn undirbúning og gerð Hringvegar um Háreksstaðaleið sem opnuð var árið 2000. „Þetta er 33 km leið um ósnortið land um Möðrudalsöræfi. Verkið fór í gegnum tvö umhverfismöt, frummat og frekara mat, og var kært til úrskurarnefndar skipulags- og byggingamála. Land undir veginn var svo að stórum hluta tekið eignanámi, þannig að þetta var mikill ferill,“ lýsir Sveinn.

Hann telur í raun stærstu breytingarnar á hans ferli vera á búnaði við mælingar og hönnun. „Allar mælingar voru handskráðar úti í mörkinni, unnið var úr þeim með reiknivél og handfært á blöð til að leggja veglínu og hæðarlegur með bogum. Engin tölva var hjá Vegagerðinni á Reyðarfirði, en stór og mikill prentari með lyklaborði sem hægt var að tengja við tölvu Vegagerðarinnar í Borgartúni með upphringimódemi, sem gekk misjafnlega. Hnitsetning og bogastærðir í veglínur og hæðarlegu voru skráð með lyklaborðinu á prentaranum til að reikna bogana og útbúa útsetningagögn. Útboðsgögn og annað prentmál voru unnin á ritvél fyrstu 1-2 árin mín og ekkert Excel var þá til!“ lýsir Sveinn.

Hann segir einnig mikla breytingu hafa orðið þegar vinnuflokkar Vegagerðarinnar voru aflagðir og framkvæmdir færðust nánast alfarið til verktaka. Svo hefur aukin stjórnsýsla einnig sett svip sinn á þróun vegagerðar. „Umhverfismatið kom inn í kringum 1994 og upp úr því varð undirbúningsvinnan mikið meiri. Við unnum fyrstu umhverfisskýrslurnar að mestu sjálfir,“ lýsir Sveinn en ferlið var mun einfaldara áður. „Þá fór maður og ræddi við landeigendur og sveitarstjóra eða oddvita viðkomandi sveitarfélags, náði sáttum og þar með var málið í höfn.“ Sveinn segir stjórnsýsluna í kringum vegaframkvæmdir margfalt meiri en áður var og þyrfti að hans mati að einfalda.

Að lokum nefnir Sveinn að þjónustuverkefni Vegagerðarinnar hafi margfaldast frá því sem áður var með auknum kröfum vegfarenda og þá hafi bylting orðið í upplýsingaþjónustu og tækni.

Fjölskyldan í fyrirrúmi

Sveinn og Lára eiga tvö börn, dóttur og son. Dóttir þeirra Berglind Ösp er byggingaverkfræðingur og býr í Svíþjóð með fjölskyldu. Sonurinn Andri Rafn er svæfingahjúkrunarfræðingur og býr á höfuðborgarsvæðinu.

Sveinn hefur verið þekktur innan Vegagerðarinnar fyrir að vinna mikið og oft langa daga. Hvernig gekk að samræma vinnu og fjölskyldu?

„Ég tel það hafa gengið ágætlega, þrátt fyrir lengri vinnutíma en ella, þar sem ég hef haldið nokkuð í vinnutímavenju sem var hjá Vegagerðinni fram á seinni ár.“ Sögð er sú saga af Sveini að hann hafi oft á tíðum unnið á laugardagsmorgnum. Sveinn segir að það sé nokkuð til í því. „Ég vakna alla morgna allt of snemma og fór oft nokkra tíma í vinnu á laugardagsmorngum, kom svo við í bakaríinu á leiðinni heim í morgunkaffið til konunnar.“

Hlakkar til nýja lífsins

Sveinn hefur verið að minnka við sig í vinnu undarfarin ár. Hann fór úr því að vera svæðisstjóri yfir í að vera deildarstjóri og hefur undanfarið unnið sem sérfræðingur. Hann hefur ekki áhyggjur af því að hafa ekkert að gera þegar hann hættir að vinna.

„Ég ætla að ferðast meira erlendis en ég hef gert, m.a. fleiri og lengri ferðir í heimsókn til Svíþjóðar að heimsækja afabarnið og fjölskyldu. Þá er líka komið að ýmsu viðhaldi á húsinu sem ég hef vanrækt auk þess sem ég er vinnumaður hjá Láru í garðinum,“ segir Sveinn en einnig eiga þau hjónin íbúð í Kópavogi sem þarf að sinna.

Sveinn hefur sjaldan tekið löng sumarfrí og hlakkar nú til að geta nýtt sumarið til ferðalaga. „Fyrir átta árum keyptum við okkur ferðabíl. Þessi bíll er líklega með minna eknum bílum landsins miðað við aldur, en nú verður breyting á því,“ segir Sveinn og brosir kankvíslega.

Þessi grein birtist fyrst í Framkvæmdafréttum 3.tbl nr. 740 árg. 2026.